Մեր միջնադարյան խոշոր մատենագիրների, գործիչների վարքերում հատուկ շեշտվում է նաև նրանց մատենագիտական գործունեությունը, հին մատյանները ժողովելու, նորերը ստեղծելու, անցյալի հոգևոր ժառանգությունն ի մի բերելու և վերաիմաստավորելու նրանց անդուլ ջանքը, որոնք հոգևոր սխրանքի դասեր են դարձել գալիք սերունդների համար։ Այդպես, սկիզբ առնելով Մեսրոպ Մաշտոցից, որ առաջին Մատենադարանի ստեղծողն է, մեր մատենագետների շնորհիվ վաղ միջնադարից մինչ նոր ժամանակաշրջաններ ստեղծվել են բազմաթիվ մատենադարաններ, որոնք ճյուղավորվել, ապա միավորվել են դարերի հոլովույթում, իբրև հավերժող արժեքներ՝ դիմակայելով բոլոր արհավիրքներին և իբրև բանական լույս առաջ տանելով մեր ժողովրդին։
Այսպես է ստեղծվել նաև Մաշտոցյան Մատենադարանը, որին մասնակցել են մեր մշակույթի ջահակիրները և բոլոր սերունդները, ողջ ժողովուրդն իբրև ոգեղեն միասնություն։ Այն մեր մեծ ժողովումի, հավաքականության, լինելության զորեղ բնազդի արդյունքն է, մեր հավիտենության գրավականը։
Մատենադարան, որ մեր ինքնությունն է, դրոշն է, զինանշանն է։ Նա, հիրավի, մի օրհներգ է, որ հնչում է հավերժորեն։
Հրաչյա Թամրազյան
- ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ ՏԵՂԻ ԿՈՒՆԵՆԱ «ՀՄԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ՁԵՌԱԳՐԵՐԸ» ՀՄԱՅԻԼՆԵՐԻՆ ԵՎ ՀՄԱՅԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ ԱՎԱՆԴՈՒՅԹՆԵՐԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ 18-ՐԴ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎԸ
Ս.թ. հոկտեմբերի 14–17-ը Մատենադարանում կանցկացվի «Հմայությունն ու ձեռագրերը» հմայիլներին և հմայագործության ավանդույթներին նվիրված 18-րդ միջազգային գիտաժողովը, որը կազմակերպվում է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի և Ժողովրդական պատումների հետազոտության միջազգային կազմակերպության (ISFNR) «Հմայիլներ, հմայագործներ և հմայագործություն» (Charms, Charmers and Charming) հանձնաժողովի համագործակցությամբ։Գիտաժողովը համախմբում է ձեռագիր և տպագիր հմայիլների, ժողովրդական հավատալիքների ու հմայագործության ավանդույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող 12 երկրից - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՀԱՐԱԿԻՑ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ ԿՀԻՄՆՎԻ ԱՅԳԻ․ IDBANK-Ի ՀԵՏ ՍՏՈՐԱԳՐՎԵԼ ԵՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀՈՒՇԱԳԻՐ ԵՎ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ
Մատենադարանի ենթակառուցվածքների արդիականացմանը զուգահեռ՝ շարունակվում են նաև հարակից տարածքների բարեկարգման և զարգացման աշխատանքները։ Մատենադարանի հարակից շուրջ 1,2 հեկտար տարածքում նախատեսվում է հիմնել այգի, որը կդառնա թանգարանային միջավայրի օրգանական շարունակությունը՝ համադրելով մշակութային ժառանգության պահպանության, բնապահպանության և կրթության գաղափարները։ Armenia Tree Project հիմնադրամի հետ նախաձեռնած ծրագրին միացել է IDBank -ը՝ իր հիմնադրման 35-ամյակին նվիրված ծրագրերի շրջանակում։ Մատենադարանի - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԱՍՆԱԿՑԵԼ Է ԲՅՈՒԶԱՆԴԱԳԻՏԱԿԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍԻՆ
Օգոստոսի 24–29-ը Վիեննայում կայացած Բյուզանդագիտական ուսումնասիրությունների 25-րդ միջազգային կոնգրեսին, որն անցկացվել է «Բյուզանդիան Բյուզանդիայից անդին» խորագրով, մասնակցել են Մատենադարանի յոթ աշխատակից և մեկ ասպիրանտ։ Բյուզանդագիտական ուսումնասիրությունների հայկական ազգային կոմիտեի նախաձեռնությամբ կոնգրեսի շրջանակում անցկացվել է «Բյուզանդիա և Արցախ» թեմայով առանձին նիստ։ Նիստում զեկուցումներով հանդես են եկել Մատենադարանի V–XIV դարերի հայերեն բնագրերի ուսումնասիրման բաժնի վարիչ, Բյուզանդագիտական ուսումնասիրությունների - ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ ՄԽԻԹԱՐ ՀԵՐԱՑՈՒ «ՋԵՐՄԱՆՑ ՄԽԻԹԱՐՈՒԹԻՒՆ» ԵՐԿԻ ՔՆՆԱԿԱՆ ԲՆԱԳԻՐԸ ԵՎ ԱՐԴԻ ՀԱՅԵՐԵՆ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
Մատենադարանի հրատարակչությունը, աջակցությամբ Թովմասյան հիմնադրամի, լույս է ընծայել 12-րդ դարի հայ բժիշկ, բնագետ Մխիթար Հերացու «Ջերմանց մխիթարութիւն» երկի քննական բնագիրը և արդի հայերեն թարգմանությունը։ Բնագիրը կազմել, թարգմանել, ծանոթագրել ու ներածությունը հեղինակել է Մատենադարանի գիտաշխատող Կարինե Մոսիկյանը։ «Ջերմանց մխիթարութիւն»-ը համարվում է հայերեն մեզ հասած առաջին ինքնատիպ բժշկագիտական ստեղծագործությունը։ Այս արժեքավոր հանրագիտարան-ձեռնարկը ստեղծվել է 1184 թ. և - «СТАРИКИ ПУТЕШЕСТВУЮТ»․ ՅՈՒՐԻ ՆՈՐՇՏԵՅՆՆ ՈՒ ՆԱՈՒՄ ԿԼԵՅՄԱՆԸ՝ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ
Մատենադարանում նկարահանվել է Նիկոլայ Սոլոդնիկովի «Старики путешествуют» նախագծի հերթական մասը՝ անիմացիոն ֆիլմի վարպետ Յուրի Նորշտեյնի և կինոյի պատմաբան, կինոգետ Նաում Կլեյմանի մասնակցությամբ։ Հայկական ձեռագրական ժառանգության բացառիկ միջավայրում հանդիպել են կինոն, արվեստն ու հիշողությունը՝ նոր հայացքով բացահայտելու դարերի պատմությունն ու մշակութային ժառանգության կենդանի շունչը։ Ուրախ էինք հյուրընկալելու արվեստի նշանավոր գործիչներին և Մատենադարանի գանձերը ներկայացնելու նաև այս - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ և ԳԱԼՈՒՍՏ ԿԻՒԼՊԷՆԿԵԱՆ ՀԻՄՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆՈՐ ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ Է ՍՏԱՆՈՒՄ
Հոկտեմբերի 6-ին Մատենադարան են այցելել Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկության հոգաբարձուների խորհրդի անդամները՝ խորհրդի նախագահ Անտոնիու Մ. Ֆեյժոյի գլխավորությամբ։ Պատվիրակությանն ուղեկցում էր Հիմնարկության Հայկական համայնքների բաժնի տնօրեն Ռազմիկ Փանոսյանը։ Այցի ընթացքում հյուրերը շրջել են Մատենադարանի թանգարանում, ձեռագրապահոցում, արխիվապահոցում, եղել են Թվայնացման և Վերականգնման բաժիններում, ծանոթացել են հայկական ձեռագրական ժառանգության բացառիկ նմուշներին և Մատենադարանի հարուստ հավաքածուին։ Շրջայցին հաջորդել - «ՄԻ ԱՄԲՈՂՋ ՕՐ ԿԱՆՑԿԱՑՆԵԻ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ». ԱՄՆ ՊԵՏՔԱՐՏՈՒՂԱՐԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆ ԱՅՑԵԼԵԼ Է ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ
ԱՄՆ պետքարտուղարի՝ ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և աշխատանքի հարցերով տեղակալ Ռայլի Բարնսը, Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանի ուղեկցությամբ, շրջել է թանգարանում և ծանոթացել հայկական ձեռագրական ժառանգությանը։ Բարձրաստիճան հյուրի համար կազմակերպվել են հատուկ ցուցադրություններ, որոնց շրջանակում ներկայացվել են հայկական ձեռագրական արվեստի գլուխգործոցները, Մատենադարանի քարտեզագրական ժառանգության հնագույն նմուշները, ինչպես նաև ԱՄՆ դեսպանի մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամի աջակցությամբ իրականացող՝ «Լեռնային - ՆՈՐ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ «ԶՈՎԵՐ ՔՆՍԹՐԱՔՇՆ» ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ՀԵՏ
Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանը շնորհակալագիր է հանձնել «Զովեր Քնսթրաքշն» կազմակերպության հիմնադիր Արա Ավետիսյանին։ Տնօրենը մասնավորապես ներկայացրել է կազմակերպության աջակցությամբ ս. թ. սեպտեմբերի 20-23-ը Մատենադարանի պատվիրակության՝ Շվեյցարիա կատարած պաշտոնական այցի արդյունքները։ Ընդգծվել է Բիբլիոֆիլների միջազգային ասոցիացիայի տարեկան համաժողովին մասնակցության կարևորությունը, ինչպես նաև Շվեյցարիայի ազգային գրադարանի տնօրենի հետ գործնական հանդիպման և Մշակութային ժառանգության դաշնության գործադիր տնօրենի հետ