Մեր միջնադարյան խոշոր մատենագիրների, գործիչների վարքերում հատուկ շեշտվում է նաև նրանց մատենագիտական գործունեությունը, հին մատյանները ժողովելու, նորերը ստեղծելու, անցյալի հոգևոր ժառանգությունն ի մի բերելու և վերաիմաստավորելու նրանց անդուլ ջանքը, որոնք հոգևոր սխրանքի դասեր են դարձել գալիք սերունդների համար։ Այդպես, սկիզբ առնելով Մեսրոպ Մաշտոցից, որ առաջին Մատենադարանի ստեղծողն է, մեր մատենագետների շնորհիվ վաղ միջնադարից մինչ նոր ժամանակաշրջաններ ստեղծվել են բազմաթիվ մատենադարաններ, որոնք ճյուղավորվել, ապա միավորվել են դարերի հոլովույթում, իբրև հավերժող արժեքներ՝ դիմակայելով բոլոր արհավիրքներին և իբրև բանական լույս առաջ տանելով մեր ժողովրդին։
Այսպես է ստեղծվել նաև Մաշտոցյան Մատենադարանը, որին մասնակցել են մեր մշակույթի ջահակիրները և բոլոր սերունդները, ողջ ժողովուրդն իբրև ոգեղեն միասնություն։ Այն մեր մեծ ժողովումի, հավաքականության, լինելության զորեղ բնազդի արդյունքն է, մեր հավիտենության գրավականը։
Մատենադարան, որ մեր ինքնությունն է, դրոշն է, զինանշանն է։ Նա, հիրավի, մի օրհներգ է, որ հնչում է հավերժորեն։
Հրաչյա Թամրազյան
- ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ «ՀԱՅ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ԹԱՐԳՄԱՆԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ» ՄԱՏԵՆԱՇԱՐԻ ՆՈՐ ՀԱՏՈՐԸ
Մատենադարանում տեղի է ունեցել ԺԷ դարի անվանի գործիչ Ստեփանոս Լեհացու՝ Արիստոտելի «Մետաֆիզիկա» երկի գրաբար թարգմանության քննական բնագրի շնորհանդեսը։ «Մետաֆիզիկան»՝ «Գիրք բնազանցականաց»-ը, իմաստասիրության և իմացաբանության կարևորագույն ու հիմնարար նշանակության կոթողներից է։ Լեհացին այն թարգմանել է հույն արքեպիսկոպոս, հետագայում՝ Հռոմի եկեղեցու կարդինալ և Վերածննդի նախակարապետներից Բեսարիոնի կատարած լատիներեն ճշգրիտ թարգմանությունից։ Քննական բնագիրը կազմել է Մատենադարանի թարգմանական մատենագրության - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՏՆՕՐԵՆ ԱՐԱ ԽԶՄԱԼՅԱՆՆ ԸՆՏՐՎԵԼ Է ԳՐՔԱՍԵՐՆԵՐԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԸՆԿԵՐԱԿՑՈՒԹՅԱՆ @INTERNATIONALE DE BIBLIOPHILIE, AIB ԱՆԴԱՄ
Որոշումն ընդունվել է 2026 թվականի սեպտեմբերին Ժնևում կայացած Ընկերակցության վարչության նիստում։ Այս մասին Մատենադարանի տնօրենին ուղղված պաշտոնական նամակով տեղեկացրել է Ընկերակցության գլխավոր քարտուղար, Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի հազվագյուտ գրքերի բաժնի պատասխանատու Լուիզ Ամազանը։ Գրքասերների միջազգային ընկերակցությունը միավորում է գրքի պատմության, հազվագյուտ հրատարակությունների, ձեռագրական և տպագիր ժառանգության ուսումնասիրության ու պահպանության ոլորտների մասնագետների և հավաքորդների։ Անդամակցությունը նոր հնարավորություններ - 800-ԱՄՅԱ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱԼԱՍԱՆԸ. ԻՆՉՊԵՍ ՀԻՆ ԲԱՂԱԴՐԱՏՈՄՍԸ ՆՈՐ ԿՅԱՆՔ ՍՏԱՑԱՎ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ
Դրա բաղադրատոմսը պահպանվել է միջնադարյան հայկական ձեռագրերում: Բաղադրիչները ներառում են թորած հայկական ալոճի հատապտուղներ, 54 բուժիչ և անուշաբույր բույսեր, լեռնային մեղր և որդան կարմիր, իսկ դրա պատմությունն առաջացել է, գրեթե, 800 տարի առաջ: - ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ
2026 թ․ հոկտեմբերի 20-23-ը Մատենադարանում տեղի կունենա «Բնագիր եվ մեկնություն․ անտիկ եվ միջնադարյան բնագրերի մեկնաբանության խնդիրներ» թեմայով 5-րդ գիտաժողովը Տե՛ս գիտաժողովի ծրագիրը: - ԶՄՄԱՌԻ ՄԱՅՐԱՎԱՆՔՈՒՄ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՏՆՕՐԵՆ ԱՐԱ ԽԶՄԱԼՅԱՆՆ ԱՐԺԱՆԱՑԵԼ Է ԵՐԱԽՏԱԳՐԻ
Զմմառի Մայրավանքում տեղի է ունեցել Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանին երախտագիր հանձնելու հանդիսավոր արարողություն՝ ի գնահատումն հայ ձեռագրական ժառանգության պահպանության գործում ունեցած նշանակալի ներդրման և Զմմառի Մայրավանքի հետ համագործակցության զարգացմանն ուղղված ջանքերի։Վերջին երեք տարիներին Մատենադարանի և Զմմառի Մայրավանքի միջև ձևավորված մասնագիտական համագործակցությունը նշանակալի արդյունքներ է ապահովել ձեռագրական ժառանգության պահպանության ոլորտում։ Համատեղ աշխատանքի կարևոր - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՀԵՏ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԵՎՈՐ ՀԱՆԳՐՎԱՆ․ ԶՄՄԱՌԻ ՄԱՅՐԱՎԱՆՔՈՒՄ ԲԱՑՎԵԼ ԵՆ ՆՈՐ ՁԵՌԱԳՐԱՏՈՒՆԸ ԵՎ ԴԻՎԱՆԸ
Զմմառի Մայրավանքում հանդիսավորությամբ բացվել են նորակառույց ձեռագրատունը և դիվանը։ Այս նշանակալի իրադարձությունը կարևոր հանգրվան է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի և Զմմառի Մայրավանքի միջև ձևավորված գիտական ու մշակութային համագործակցության զարգացման ճանապարհին։ Բացման հանդիսությունը տեղի է ունեցել Տանն Կիլիկիո Կաթողիկե Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարք Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ-ի նախագահությամբ։ Միջոցառմանը մասնակցել են Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանը, տնօրենի տեղակալ Վահե - «ՀԱՅ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՕՐԵՐ» ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՈՒՄ ԳԵՐՄԱՆԻԱ Է ԳՈՐԾՈՒՂՎԵԼ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ ՂԵԿԱՎԱՐ ԻՎԵԹ ԹԱՋԱՐՅԱՆԸ
Հոկտեմբերի 15-25-ը «Հայ մշակութային օրեր» միջոցառումների շրջանակում, Բադեն-Վյուրթեմբերգի Հայ համայնքի և Սևրուգյան հիմնադրամի հրավերով, Գերմանիա է գործուղվել Մատենադարանի թանգարանի ղեկավար Իվեթ Թաջարյանը: Վերջինս նաևՍևրուգյան հիմնադրամի վարչության անդամ է։ Նրա համադրմամբ կազմակերպվել է ցուցադրություն՝ նվիրված Անդրե Սևրուգյանի մահվան 30-րդ տարելիցին։ Բացման խոսքով հանդես են եկել պաշտոնատար անձինք, այդ թվում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգի երկրամասի խորհրդարանի նախագահ Մուհթարեմ Արասը, համայնքի - ՆՈՐ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՆՈՐ ՀԵՌԱՆԿԱՆԵՐ․ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՔԱՍԼԻԿԻ «ՍՈՒՐԲ ՀՈԳԻ» ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈՒՄ
Համալսարանում պատվիրակությանն ընդունել է գրադարանի ղեկավար Հայր Ֆադի Քմէյդը, կազմակերպել է հատուկ շրջայց՝ ներկայացնելով վերականգնման ու թվայնացման բաժինների աշխատանքները։ Շրջայցից հետո տեղի է ունեցել քննարկում, որի ընթացքում նախանշվել են համագործակցության առաջիկա ուղղությունները, մասնավորաբար՝ Լիբանանում հայերեն գրավոր ժառանգության վերականգնման համատեղ ծրագրերի, Մատենադարանում գործող արաբատառ ձեռագրերի վերականգնման ու հետազոտման լաբորատորիայի գործունեության, ինչպես նաև քրիստոնեական ու իսլամական գրավոր

