Մեր միջնադարյան խոշոր մատենագիրների, գործիչների վարքերում հատուկ շեշտվում է նաև նրանց մատենագիտական գործունեությունը, հին մատյանները ժողովելու, նորերը ստեղծելու, անցյալի հոգևոր ժառանգությունն ի մի բերելու և վերաիմաստավորելու նրանց անդուլ ջանքը, որոնք հոգևոր սխրանքի դասեր են դարձել գալիք սերունդների համար։ Այդպես, սկիզբ առնելով Մեսրոպ Մաշտոցից, որ առաջին Մատենադարանի ստեղծողն է, մեր մատենագետների շնորհիվ վաղ միջնադարից մինչ նոր ժամանակաշրջաններ ստեղծվել են բազմաթիվ մատենադարաններ, որոնք ճյուղավորվել, ապա միավորվել են դարերի հոլովույթում, իբրև հավերժող արժեքներ՝ դիմակայելով բոլոր արհավիրքներին և իբրև բանական լույս առաջ տանելով մեր ժողովրդին։
Այսպես է ստեղծվել նաև Մաշտոցյան Մատենադարանը, որին մասնակցել են մեր մշակույթի ջահակիրները և բոլոր սերունդները, ողջ ժողովուրդն իբրև ոգեղեն միասնություն։ Այն մեր մեծ ժողովումի, հավաքականության, լինելության զորեղ բնազդի արդյունքն է, մեր հավիտենության գրավականը։
Մատենադարան, որ մեր ինքնությունն է, դրոշն է, զինանշանն է։ Նա, հիրավի, մի օրհներգ է, որ հնչում է հավերժորեն։
Հրաչյա Թամրազյան
- 3-ՐԴ ՀԱՅԱԳԻՏԱԿԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍ
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ 2026 թվականի հուլիսի 22–24-ը Մատենադարանում կանցկացվի 3-րդ Հայագիտական միջազգային կոնգրեսը , որը համախմբելու է աշխարհի 16 երկրների առաջատար համալսարանների և գիտական հաստատությունների գիտնականների և մասնագետների։ 3-րդ Հայագիտական միջազգային կոնգրեսը նվիրվում է Մխիթար Սեբաստացու 350-ամյակին: Կոնգրեսի նպատակներն են՝ տեսանելի դարձնել հայագիտության ոլորտում ընթացող փոխակերպումները, ապահովել գիտական համայնքի բարձր - ՇՎԵՅՑԱՐԱԿԱՆ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՅՑԸ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ
Շվեյցարիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանի ուղեկցությամբ Մատենադարան են այցելել Շվեյցարիայի Դաշնային արտաքին գործերի դեպարտամենտի Զարգացման և համագործակցության շվեյցարական գործակալության գլխավոր տնօրեն Պատրիսիա Դանցին և Շվեյցարիայի Դաշնային ներքին գործերի դեպարտամենտի Մշակույթի դաշնային գրասենյակի տնօրեն Կարին Բախմանը։ Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանի ուղեկցությամբ հյուրերը շրջայց են կատարել թանգարանում, այցելել Վերականգնման բաժին և մասնավորապես ծանոթացել Արաբատառ - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՅՑԵԼԵԼ Է ՊՐԱԼԻԱՅԻ ԱԲԲԱՅՈՒԹՅԱՆ ԳՐՔԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԼԱԲՈՐԱՏՈՐԻԱ (LABORATORIO DI RESTAURO DEL LIBRO DELL’ABBAZIA DI PRAGLIA)
Մատենադարանի պատվիրակությունն այցելել է Պրալիայի աբբայության գրքի վերականգնման լաբորատորիա, որտեղ ներկայացվել են լաբորատորիայի գործունեությունը, գրքերի և ձեռագրերի վերականգնման մեթոդներն ու աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Մատենադարանի ավագ վերականգնողներ Արտավազդ Այվազյանը և Արթուր Պետրոսյանը իտալացի գործընկերների հետ մանրամասն քննարկել են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող մասնագիտական հարցեր, ներկայացրել Մատենադարանում վերջին տարիներին իրականացված բարեփոխումներն ու փորձը գրավոր ժառանգության պահպանության և վերականգնման - ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՅՑԵԼԵԼ Է ՎԵՆԵՏԻԿՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՎՈ ՀՅՈՒՊԱՏՈՍՈՒԹՅՈՒՆ
Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանը Վենետիկում Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոս Գագիկ Սարուխանյանին հայտնել է խորին երախտագիտություն՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության ձեռագրական ժառանգության պահպանությանն ուղղված ծրագրերին և միջոցառումներին ցուցաբերած նշանակալի աջակցության համար։ Հանդիպման ընթացքում ներկայացվել են նաև այդ ուղղությամբ Մատենադարանի առաջիկա ծրագրերն ու նախաձեռնությունները, քննարկվել են համագործակցության հետագա զարգացման հնարավորություններն ու համատեղ իրականացվելիք աշխատանքները։ - ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑՈՒ 350 ԱՄՅԱԿԻ ՇՐՋԱՆԱԿՈՒՄ ՄԵԿՆԱՐԿՈՒՄ Է ՎԵՆԵՏԻԿԻ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ՀԱՎԱՔԱԾՈՒՆԵՐԻ ՄՇՏԱԴԻՏԱՐԿՄԱՆ ԵՎ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅՈՒՆԸ
Այս նպատակով Մատենադարանի պատվիրակությունը, տնօրեն Արա Խզմալյանի գլխավորությամբ, ժամանել է Սուրբ Ղազար կղզի:Առաքելության մեկնարկն իրականացվում է Մատենադարանի տնօրենի լիազորված ներկայացուցիչ Հովհաննես Առաքելյանի և Վենետիկում Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոս Գագիկ Սարուխանյանի գործուն աջակցությամբ և անմիջական մասնակցությամբ։Պատվիրակության կազմում են Մատենադարանի տնօրենի գիտական գծով տեղակալ Վահե Թորոսյանը, տնօրենի խորհրդական Գուրգեն Գասպարյանը։Առաքելության մասնագիտական աշխատանքներում ընդգրկված են Մատենադարանի ավագ վերականգնողներ - ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ ԼՈՆԴՈՆԻ ԱՃՈՒՐԴՆԵՐՈՒՄ ՎԱՃԱՌՎԱԾ ՀԱՅԵՐԵՆ ՁԵՌԱԳՐԵՐԻ ԱՆԳԼԵՐԵՆ ՁԵՌԱԳՐԱՑՈՒՑԱԿԸ
Մատենադարանի հրատարակչությունը լույս է ընծայել Տեր Ներսես ավագ քահանա (Վրեժ) Ներսեսյանի՝ «A Catalogue of Armenian Manuscripts Sold by London Auction Houses» ձեռագրացուցակը, որն առաջին անգամ մեկտեղում է Լոնդոնի հեղինակավոր աճուրդի տներում վաճառված հայերեն ձեռագրերի նկարագրությունները։ Հրատարակությունը եզակի նշանակություն ունի ձեռագրագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Այն ամփոփում է ավելի քան քառասուն տարվա աշխատանքի արդյունքը՝ ներառելով 1974–2016 թվականներին Sotheby’s, - ՀԱՅ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐԻ ԱՅՑԸ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ
Մատենադարան են այցելել Թուրքիայի Հայ կաթողիկե համայնքի առաջնորդ, Գերապայծառ Տեր Վարդան թագադիր ծայրագույն վարդապետ Կիրակոս Գազանճյանը և Հայաստանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի ու Արևելյան Եվրոպայի կաթողիկե հայոց առաջնորդ, Գևորգ արքեպիսկոպոս Նորատունկյանը Հյուրերը հանդիպել են Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանին և տնօրենի գիտական գծով տեղակալ Վահե Թորոսյանին, քննարկել համագործակցության հնարավոր ուղղությունները։ Նրանք այցելել են նաև Վերականգնման բաժին։ - ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ ՍՈՖԻԱՅՈՒՄ
Մատենադարանի Արևելագիտության բաժնի վարիչ պ․գ․դ․ պրոֆ․ Քրիստինե Կոստիկյանը մասնակցել է հունիսի 18-19-ին Սոֆիայի Ս․ Կլեմենտ Օխրիդսկու անվան Համալսարանում կազմակերպված «Հայաստան՝ դարերի ու աշխարհների խաչմերուկ միջազգային գիտաժողովին՝ կարդալով զեկուցում Ս․ Թովմա Առաքյալի վանքի պարսկերեն վավերագրերը որպես Ագուլիսի 18-րդ դարի սկզբնաղբյուր թեմայով։